Poëzie in de Archipel

Javalaantje met gedicht van J.C. BloemOnze winkel is, zij het wat aan de zijlijn,  betrokken bij het mooie projekt “Poëzie in de Archipel”. In de wijkkrant verscheen zojuist een stukje gewijd aan dit projekt. De aanleiding is de onthulling op 5  juli van de 3e en 4e gedichtenmuur, op de hoek Laan Copes/Bankastraat en de Burgemeester Patijnlaan nr. 1928. De stichting Archipelpoëzie is met noeste ijver bezig blinde muren van een gedicht te voorzien. Daar komt  heel veel bij kijken (kiezen van een muur, kiezen van een gedicht, contacten met Gemeente Den Haag, met de eigenaar, auteursrecht, de grafische uitvoering, noem maar op). Vanavond wordt op Radio Den Haag FM aandacht besteed aan dit projekt. Ik ga in het programma Woordenrijk iets vertellen over poëzie in de buurt. Zo, nu zal iedereen aan het toestel gekluisterd zitten. Op www.archipelpoezie.nl kunt u zelf lezen hoe het allemaal in zijn werk gaat…. En bij dezen bent u uitgenodigd op 5 juli bij de onthulling van de twee nieuwe gedichtenmuren, om 17.00 uur, Bankastraat hoek Laan Copes.

Passion

houten_passion

Pasen valt vroeg dit jaar, op 31 maart. Het is dan ook niet vreemd dat het traditionele Hollandse Passionsseizoen zich al overal aankondigt, al zijn de sneeuwklokjes nog maar net zichtbaar.

Kees van Houten, van oorsprong organist, houdt zich al jaren bezig met het eeuwenoude pythagoreïsche drieluik Muziek-Arithmetica -Kosmologie. Van zijn hand verschenen diverse boeken op dit gebied. “Bach en het getal” (over Bachs getallensymboliek) Lees verder

Zware kost

Op de 151e verjaardag van Rudolf Steiner wil ik wijzen op twee potentieel interessante publicaties, die afgelopen najaar in Duitsland verschenen. Zij zijn een indicatie voor het feit dat er vanuit academische milieus langzaamaan toch meer belangstelling komt voor leven en werk van Rudolf Steiner.
In dit geval gaat het om filosofische werken van het soort dat in Nederland niet zo snel lezers zal vinden. Deze filosofische berglucht is niet onze natuurlijke intellectuele habitat.
Een uitvoerige bespreking moet u hier ook niet verwachten. Daarvoor is ondergetekende niet echt toegerust. En was hij dat wel, dat nog zou lezing van beide werken daarvoor noodzakelijk zijn en daar zal het niet op korte termijn van komen.

traub

Het eerste boek is getiteld “Philosophie und Anthroposophie. Die philosophische Weltanschauung Rudolf Steiners. Grundlegung und Kritik“. De auteur, Hartmut Traub, is iemand die zich vooral met de filosofie van Fichte heeft beziggehouden. Op 1040 (!) bladzijden doet hij een uitvoerige poging om het filosofische werk van Rudolf Steiner, vooral de Filosofie der Vrijheid en Waarheid en Wetenschap, zowel in hun oorspronkelijke vorm als in de door Steiner zelf verzorgde latere herdrukken, grondig te analyseren en te beoordelen. Het is voor het eerst en daarom verheugend dat dit aspect van Steiners werk vanuit de filosofische vakwereld serieus wordt genomen. Uit de inleiding, waarin de conclusies alvast worden samengevat, krijg je wel de indruk dat er volgens de auteur veel is aan te merken op de consistentie en steekhoudendheid van Steiners filosofische werken, en helemaal op de manier waarop ‘de antroposofen’ hiermee zijn omgegaan. Maar in hoeverre deze conclusies juist zijn en de ietwat pedante toon van de auteur rechtvaardigen, moet ik hier in het midden laten. We zullen eerst maar de recensies in ‘de bladen’ afwachten. Een eerste bespreking, van Ansgar Martins, is hier en hier te lezen.

f_rster

Het tweede boek draagt de intrigerende titel “Die 25 Jahre der Philosophie“. Het is van de hand van Eckart Förster, o.a. hoogleraar filosofie aan de Johns Hopkins University in Baltimore. Hij is een academische filosoof met een antroposofische achtergrond, getuige zijn interessante artikel in Die Drei over Steiners zgn. Bologna-voordracht, dat op het weblog van Michel Gastkemper is te vinden, onder het kopje Bologna.
Om het kort te houden citeer ik hier ter verklaring van de titel de tekst van de website van de uitgever:
“Kant behauptete, dass es vor der “Kritik der reinen Vernunft” von 1781 gar keine Philosophie gegeben habe, und 1806 erklärte Hegel, dass die Philosophie nun beschlossen sei. Hätten beide mit ihren Behauptungen recht gehabt, würde sich die Geschichte der Philosophie, die wir normalerweise auf zweieinhalb Jahrtausende berechnen, auf 25 Jahre reduzieren.

“Die 25 Jahre der Philosophie” ist der Versuch, den Gedanken, dass die Philosophie 1781 beginnt und 1806 beschlossen ist, nachzuvollziehen und zu verstehen. Eckart Förster untersucht die Gründe, die Kant und Hegel zu ihren Aussagen bewegt haben, sowie die Schritte, die in so kurzer Zeit von Kants ‘Anfang’ zu Hegels ‘Ende’ führen konnten. Er kommt zu dem überraschenden Ergebnis, dass sowohl Kant als auch Hegel in einem unerwarteten aber gewichtigen Sinn recht haben.”

Steiner komt  in dit boek niet ter sprake en wordt alleen in de literatuuropgave genoemd. Maar de beschouwing mondt uit in de mogelijke voortzetting van de filosofie als ‘scientia intuitiva’, waarbij o.a. het gedachtegoed van Goethe een prominente rol speelt. En daarmee komt Steiner impliciet in beeld. Het zal ook niet zonder betekenis zijn dat het boek is opgedragen aan Frank Teichmann.
Een Engelse uitgave zal in de loop van dit jaar verschijnen.

Hartmut Traub: Philosophie und Anthroposophie. Die philosophische Weltanschauung Rudolf Steiners. Grundlegung und Kritik.
Stuttgart : Kohlhammer, 2011. – 1040 p.
ISBN 987-3-17-022019-5. – € 84,95

Eckart Förster: Die 25 Jahre der Philosophie.
Frankfurt am Main : Klostermann, 2011. – 400 p.
(Philosophische Abhandlungen ; Band 102)
ISBN 978-3-465-03710-1. – € 52,95

(Herman)

Gezondheidszorg

De Hogeschool Leiden wordt steeds meer hét centrum van antroposofisch beroepsonderwijs in Nederland. De opleiding Kunstzinnige Therapie is daar al langere tijd gevestigd. De komende jaren zullen de opleidingen van Hogeschool Helicon – de Pabo, de Euritmie-academie en de Opleiding docent muziek – ook daarheen verhuizen.
Daarnaast is aan de Leidse Hogeschool sinds 2007 het Lectoraat Antroposofische Gezondheidszorg actief, onder leiding van Erik Baars, die recentelijk promoveerde aan Wageningen Universiteit. Meer informatie daarover op het weblog van Michel Gastkemper, die de afgelopen jaren al regelmatig berichtte over de activiteiten in Leiden.
De opgaven van het Lectoraat worden op haar website zo omschreven:

Het lectoraat Antroposofische Gezondheidszorg (AG) richt zich als enige lectoraat in Nederland op het kennisdomein van de antroposofische gezondheidszorg. Dankzij een netwerk met internationale, reguliere en antroposofische onderzoeksinstellingen die zich bezighouden met onderzoek naar de AG, beschikt het lectoraat over de meest recente (internationale) kennis en onderzoeken.

Het lectoraat werkt nauw samen met het AG-werkveld en werkt aan praktijkproblemen door middel van praktijkgericht onderzoek, gericht op de volgende drie centrale categorieën:

(1) het aantonen van effectiviteit en veiligheid, 

(2) het leveren en ontwikkelen van optimale kwaliteit, en 

(3) het verbeteren van de communicatie over AG.

Op 6 december verschijnen er bij Uitgeverij SWP twee nieuwe boeken vanuit deze achtergrond, die op een symposium op 9 december worden gepresenteerd.

Erik Baars en Guus van der Bie (red.) 
Health promotion: preventief en curatief : Naar een duurzame gezondheidszorg
232 pagina’s. – ISBN 9789088502903 – € 29,90

“In Health promotion: preventief en curatief stelt het lectoraat Antroposofische Gezondheidszorg een aantal belangrijke aspecten van gezondheidbevordering aan de orde; zoals: definities van gezondheid en gezondheid bevorderen, salutogenese en ‘health promotion’, chronobiologische ritmen, meetinstrumenten en analysemethoden die aansluiten bij een nieuwe definitie van gezondheid, en resultaten van empirisch onderzoek naar gezondheid bevorderen.”
(tekst van de SWP-website, waar meer info is te vinden).

Erik Baars en Auke van der Meij  
Imaginatie, Inspiratie, Intuïtie : Handboek antroposofische onderzoeksmethoden
200 pagina’s. – ISBN 9789088502897 – € 26,90

“De in Imaginatie, Inspiratie, Intuïtie opgenomen methoden en adviezen zijn ontwikkeld vanuit de antroposofie. Deze zijn van daaruit ook gericht op het verder ontwikkelen van onze waarnemingsmogelijkheden, waarmee de geestelijke dimensie van de werkelijkheid ervaarbaar wordt. Imaginatie, inspiratie, intuïtie maken ons voor die dimensie ontvankelijk.
Voor iedere professional die oordeelkundig in zijn leven en werk wil staan.”
(tekst van de SWP-website, waar meer info is te vinden).

Kort geleden verscheen bij uitgeverij Christofoor een verwante publicatie:

Erik Baars en Jaap Verheij (red.)
Duurzame gezondheidszorg : Visies en praktijkervaringen
Zeist : Christofoor, 2011. – 224 p.
ISBN 9789060386699. – € 24,50

Dit boek is het resultaat van een conferentie, georganiseerd door de zgn. Netwerk-Universiteit, een initiatief van het Bernard Lievegoed Fonds, dat antroposofisch-wetenschappelijk onderzoek wil stimuleren.
“De huidige gezondheidszorg loopt tegen velerlei grenzen aan. De kosten nemen onbeheersbaar toe, marktwerking zou een oplossing moeten bieden. Maar wie voert de regie: de overheid, de zorgverzekeraar, de altijd meer vragende patient, de zorgaanbieder? En vooral: op basis van welke visie? In dit boek geven diverse deskundigen vanuit heel verschillende invalshoeken en expertises hun visie op de mogelijke bijdrage van duurzame gezondheidszorg aan de ontwikkeling van de gezondheidszorg. Deze bijdragen vormen een veelkleurig mozaïek, met suggesties die aangeven waar winst behaald kan worden, verwoord in stellingen. Er is echter ook een eenvoudige, samenvattende boodschap: alle auteurs zijn zich bewust van het feit dat een duurzame zorg een andere manier van denken en handelen vraagt, waarin de mens centraal staat in de diverse posities van zorgvrager, zorgaanbieder en zorgregisseur. Duurzaamheid vereist ook een ander bewustzijn van alle betrokkenen bij de zorg. De auteurs denken dat alleen de consequenties van een veranderend bewustzijn kunnen helpen de zorg op termijn voor iedereen toegankelijk en menswaardig te houden.” (flaptekst)

In de reeks Gezichtspunten van het Centrum Sociale Gezondheidszorg verschenen kort na elkaar twee nieuwe brochures:

Nr. 48.
Badtherapie : De levende kracht van water
Corrian Hukema

€ 3.00

Meer info…

Nr. 49
Kanker : Een visie op ontstaan, werking en behandeling
Jan Saal

€ 3.00

Meer info…

Tot slot een publicatie waarin deze beide brochures samenkomen:

Toke Bezuijen
Uitwendige therapie in de oncologische zorg : Heilzame toepassingen uit de antroposofische verpleegkundige zorg
Reith Hendriks & Partners, 2011. – 92 p.
ISBN 9789081549394 – € 24,95

In het eerste deel van het boek wordt de oorsprong en ontwikkeling van uitwendige therapie beschreven en hoe uitwendige therapie ingrijpt op het fysieke en psychische van de mens.
Daarna volgt een beschrijving van de vier fases in een oncologisch ziekteverloop, inclusief een uitleg over wat de uitwendige therapie zowel daarin als in de rouwverwerking kan betekenen.
Het tweede deel bevat een zeer uitgebreid repertorium. Daarin worden concrete toepassingen beschreven in relatie tot veel voorkomende ziekteklachten rond kanker. Het boek besluit met een literatuuroverzicht.

Geneeskunde

Decennialang was het boek Das Bild des Menschen als Grundlage der Heilkunst hèt handboek en overzichtswerk van de antroposofische geneeskunde, oorspronkelijk geschreven door Friedrich Husemann, daarna steeds weer herzien en uitgebreid door Otto Wolff. Beide auteurs zijn overleden (Otto Wolff in 2003) en inmiddels is het werk niet meer compleet leverbaar.

Maar er is nu een nieuw handboek verschenen. De auteur is Matthias Girke, o.a. mede-oprichter en plaatsvervangend geneesheer-directeur van het antroposofische Havelhöhe ziekenhuis in Berlijn.
In krap 1000 pagina’s wordt de interne geneeskunde uit zowel regulier als antroposofisch perspectief behandeld: fysiologie, pathologie en therapie, met actuele literatuurverwijzingen. Een trefwoordenregister van 20 pagina’s besluit het geheel.
Het gebonden boek is uitermate verzorgd vormgegeven. Een overzicht van de inhoudsopgave en een leesproef zijn in te zien op de website van de uitgever Salumed Verlag.

Matthias Girke: Innere Medizin : Grundlagen und therapeutische Konzepte der Anthroposophischen Medizin
Salumed Verlag, 2010. 960 p.
ISBN 978-3-928914-22-2. € 135,-